28 kwietnia 2026 r. w Saloniku Artystycznym Krośnieńskiej Biblioteki Publicznej odbyło się kolejne spotkanie Dyskusyjnego Klubu Seniora. Tematem rozmowy była postać Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej – poetki, dramatopisarki oraz uzdolnionej malarki.
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska urodziła się 24 listopada 1891 r. w Krakowie. W dzieciństwie ciężko chorowała, a ze skutkami niewłaściwego leczenia mierzyła się przez resztę życia. Nie uczęszczała do szkoły, lecz odebrała staranną edukację domową, uzupełnioną licznymi lekturami.
Pochodziła z najsławniejszego w Polsce klanu malarzy-batalistów oraz specjalistów od malowania koni. Jej ojcem był Wojciech, a dziadkiem Juliusz Kossak. Brat Marii, Jerzy, kontynuował tradycję rodzinną, współpracował z ojcem i naśladował jego styl. Poetka w młodości tworzyła sporo akwareli i rysunków, a nawet zarabiała na ich sprzedaży. Talent plastyczny wykorzystała później do ilustrowania swojej literackiej twórczości.
Lilka (nazywana tak przez rodzinę i przyjaciół) trzykrotnie wychodziła za mąż. Pierwsze małżeństwo, z Władysławem Bzowskim, było pomyłką młodej, niedoświadczonej kobiety.
Związek z drugim mężem, Janem Pawlikowskim, doskonale wpłynął na rozwój Marii jako poetki. Zakochanie, a później rozstanie, okazały się źródłem inspiracji do jej najsłynniejszych wierszy. Powstały wtedy tomiki „Niebieskie migdały” (1922) i „Różowa magia” (1924). Drugie małżeństwo Lilki nie przetrwało o wiele dłużej niż pierwsze, ponieważ Pawlikowski związał się z młodszą o kilkanaście lat tancerką. Rozstanie z Janem zaowocowało przede wszystkim poruszającymi wierszami z tomu „Pocałunki”.
Trzecim mężem Marii był, młodszy o 10 lat lotnik, Stefan Jasnorzewski. Łączyła ich wielka miłość i porozumienie, choć związek był dość burzliwy z powodu zazdrości Stefana. Przez cały czas sporo pisała, publikowała kolejne tomiki wierszy i dramaty.
Małżonkowie często się przeprowadzali ze względu na pracę Stefana. Mieszkali najpierw w Krakowie, potem pod Dęblinem, a przed wybuchem II wojny światowej w Warszawie. We wrześniu 1939 r., jak wielu innych Polaków, wyjechali z kraju i ostatecznie osiedlili się w Anglii. Lilka niezbyt dobrze czuła się na obcej ziemi, a wojenne lata nie sprzyjały twórczości literackiej.
W 1944 r. zaczęła chorować, zdiagnozowano u niej raka szyjki macicy, a wkrótce pojawiły się przerzuty na kości. Zmarła 9 lipca 1945 r. w Manchesterze. Pochowana została na miejscowym cmentarzu.
Poezja Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej weszła na stałe do kanonu polskiej literatury.
